Biên độ đầy đủ hay một phần, cách nào giúp lên cơ? Tổng hợp nghiên cứu về biên độ
Di chuyển khớp hết biên độ hay chỉ một phần có làm thay đổi phát triển cơ và sức mạnh không? Kết quả của hai tổng quan hệ thống và phân tích gộp, qua biểu đồ.
Đầy đủ hay một phần: biên độ nào hơn?Từ các tổng quan và phân tích gộp so sánh biên độ
Bạn có đang băn khoăn?
- Không biết squat xuống sâu đến đâu là đủ
- Hay rút ngắn biên độ để nâng được tạ nặng hơn
- Muốn biết partial rep có đáng tập không
Bài viết này đề cập đến
- Sự khác nhau giữa biên độ đầy đủ, tức di chuyển khớp trong phạm vi lớn, và biên độ một phần, tức chỉ di chuyển một đoạn
- Kết quả của biên độ một phần ở vị trí cơ bị kéo giãn
- Những gì đã biết theo từng vùng cơ thể (thân dưới, thân trên)
Tóm tắt
Biên độ đầy đủ và một phần
- Trong phân tích gộp năm 2023, biên độ đầy đủ (di chuyển khớp trong phạm vi lớn) nhỉnh hơn một chút khi xét chung, nhưng mức chênh lệch rất nhỏ [2].
- Tổng quan hệ thống năm 2020 kết luận rằng cơ thân dưới phát triển nhiều hơn với biên độ đầy đủ [1].
- Biên độ một phần thực hiện ở vị trí cơ bị kéo giãn có khi còn có lợi hơn cho phát triển cơ, nhưng điều này vẫn chưa chắc chắn [2].
Nghiên cứu này là gì
Bài viết giới thiệu hai nghiên cứu tổng hợp các công trình so sánh những biên độ chuyển động (phạm vi khớp di chuyển) khác nhau.
- Tổng quan hệ thống năm 2020 [1]: gộp 6 nghiên cứu với 135 người (127 nam, 8 nữ). Có 4 nghiên cứu về thân dưới và 2 nghiên cứu về thân trên [1].
- Tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2023 [2]: thu thập các nghiên cứu so sánh biên độ đầy đủ với biên độ một phần, và phân tích gộp nhiều kết quả, gồm cả sức mạnh và phát triển cơ [2].
Biên độ đầy đủ và biên độ một phần
- Biên độ đầy đủ: tận dụng phần lớn phạm vi mà khớp có thể di chuyển trong bài tập đó.
- Biên độ một phần: chỉ di chuyển một đoạn trong phạm vi đó. Tùy đoạn được dùng, có thể chia thành vị trí cơ bị kéo giãn (phía giãn) và vị trí cơ co ngắn.
Kết quả
2023: xét chung, biên độ đầy đủ nhỉnh hơn một chút
Gộp tất cả các kết quả, biên độ đầy đủ nhỉnh hơn một chút (chênh lệch trung bình chuẩn hóa 0.12) [2]. Tuy vậy, các tác giả gọi mức chênh này là "không đáng kể (trivial)", và khoảng tin cậy 95% (−0.02–0.26) vắt qua 0 [2]. Xét riêng từng kết quả, mức chênh là 0.05–0.2, tất cả đều là chênh lệch không đáng kể đến nhỏ, nghiêng về biên độ đầy đủ [2].
Chênh lệch giữa biên độ đầy đủ và một phần (chung, 2023)
- 0Không khác biệt
- 0.12Ước tính (nghiêng về đầy đủ)
Biên độ một phần ở vị trí cơ bị kéo giãn
Về phát triển cơ, khi so sánh biên độ một phần ở vị trí cơ bị kéo giãn với biên độ đầy đủ, ước tính cho thấy biên độ một phần có thể có lợi hơn (chênh lệch trung bình chuẩn hóa −0.28) [2]. Tuy nhiên, khoảng tin cậy 95% là −0.81–0.16, khá rộng và vắt qua 0, nên chưa thể nói điều gì rõ ràng [2].
2020: thân dưới nghiêng về biên độ đầy đủ, thân trên chưa rõ
Tổng quan năm 2020 kết luận rằng cơ thân dưới phát triển nhiều hơn với biên độ đầy đủ [1]. Với thân trên, số nghiên cứu ít và kết quả trái ngược nhau, nên chưa thể rút ra kết luận rõ ràng cho thực hành [1]. Không có nghiên cứu nào xem xét các cơ vùng thân (core) [1].
Tóm tắt theo vùng cơ thể (tổng quan năm 2020)
| Vùng cơ thể | Số nghiên cứu | Kết quả |
|---|---|---|
| Thân dưới | 4 | Biên độ đầy đủ giúp cơ phát triển nhiều hơn |
| Thân trên | 2 | Ít nghiên cứu, kết quả trái ngược nhau |
| Vùng thân (core) | 0 | Không có nghiên cứu |
Hiểu kết quả thế nào
- Khi phân vân, cứ lấy biên độ lớn làm chuẩn. Các tác giả năm 2023 cho rằng biên độ đầy đủ (hoặc động tác tận dụng vị trí cơ bị kéo giãn) có thể cải thiện nhiều kết quả [2].
- Biên độ một phần cũng có chỗ dùng. Các tác giả cho rằng khi có lo ngại về khớp hoặc bị giới hạn bởi dụng cụ, biên độ một phần có thể là lựa chọn thay thế đủ tốt [2].
- Biên độ một phần ở vị trí cơ giãn vẫn chưa chắc chắn. Mới ở mức "có thể có lợi hơn cho phát triển cơ", với khoảng ước tính rộng [2].
- Nghiên cứu còn ít. Tổng quan năm 2020 chỉ có 6 nghiên cứu, và người tham gia hầu hết là nam giới [1].
Câu hỏi thường gặp
Tập partial rep có lên cơ không?
Phân tích gộp năm 2023 cho thấy chênh lệch so với biên độ đầy đủ là không đáng kể, và kết luận rằng biên độ một phần cũng có thể là lựa chọn thay thế đủ tốt [2]. Tuy vậy, xét chung thì biên độ đầy đủ nhỉnh hơn một chút [2].
Có nên squat xuống sâu không?
Trong tổng quan năm 2020, kết quả là cơ thân dưới phát triển nhiều hơn với biên độ đầy đủ [1]. Phần tóm tắt của các nghiên cứu trong bài này không cho biết độ sâu cụ thể nên xuống đến đâu.
Có đúng là partial ở phía giãn tốt hơn không?
Ước tính cho thấy biên độ một phần ở vị trí cơ bị kéo giãn có thể có lợi hơn biên độ đầy đủ cho phát triển cơ [2]. Tuy nhiên, khoảng ước tính rộng, nên chưa thể nói là có khác biệt [2].
Kiểm tra trong Torevo
Khi ghi lại mức tạ và số rep, bạn có thể xem diễn biến 1RM ước tính của từng bài tập. Thay đổi biên độ sẽ khiến các lần ghi của cùng một bài khó so sánh hơn, nên hãy ghi chú lại để dễ xem lại về sau.
Tài liệu tham khảo
- Schoenfeld BJ, Grgic J (2020). Effects of range of motion on muscle development during resistance training interventions: A systematic review. SAGE Open Medicine. doi:10.1177/2050312120901559
- Wolf M, Androulakis-Korakakis P, Fisher J, Schoenfeld B, Steele J (2023). Partial Vs Full Range of Motion Resistance Training: A Systematic Review and Meta-Analysis. International Journal of Strength and Conditioning. doi:10.47206/ijsc.v3i1.182
Bài viết này tóm tắt nghiên cứu và không phải lời khuyên y tế. Nếu bạn có bệnh lý hoặc chấn thương, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu tập.