Torevo संशोधन सारांश

संशोधन सारांश

मराठी

हलक्या वजनानेही स्नायू वाढतात का? कमी आणि जास्त भाराची मेटा-विश्लेषणातील तुलना

१० नोव्हेंबर, २०२६ · 3 मिनिटांचे वाचन

1RM च्या 60% किंवा त्याहून कमी हलका भार आणि त्याहून जड भार यांत स्नायूंची वाढ व ताकदीतील वाढ तुलना करणाऱ्या 21 अभ्यासांचे मेटा-विश्लेषण, आकृत्यांसह.

हलक्या वजनानेही स्नायू वाढतात का?1RM च्या 60% पर्यंत आणि 60% पेक्षा जास्त, अशा 21 अभ्यासांच्या मेटा-विश्लेषणातून

तुम्हालाही हा प्रश्न पडतो का?

  • जड वजन उचलायची भीती वाटते किंवा सांध्यांची काळजी वाटते
  • हलके वजन आणि जास्त रिपीटेशनने स्नायू वाढतात का, हे जाणून घ्यायचे आहे
  • ताकद वाढवण्यासाठी किती वजन निवडावे हे ठरवता येत नाही

या लेखात काय समजेल

  • हलके आणि जड वजन यांनी स्नायू वेगळ्या प्रकारे वाढतात का
  • 1RM (कमाल ताकद) मध्ये कशाने जास्त वाढ झाली
  • ध्येयानुसार वजन कसे निवडावे

लेखाचा सारांश

फेल्युअरपर्यंत केल्यास कशाने जास्त वाढ?

कमी भार (1RM च्या 60% पर्यंत)
  • स्नायूंचा आकार: जवळपास सारखा [1]
  • 1RM: वाढ कमी [1]
  • आयसोमेट्रिक ताकद: फरक नाही [1]
जास्त भार (60% पेक्षा जास्त)
  • स्नायूंचा आकार: जवळपास सारखा [1]
  • 1RM: वाढ जास्त [1]
  • आयसोमेट्रिक ताकद: फरक नाही [1]
प्रत्येक अभ्यासात सर्व सेट फेल्युअरपर्यंत (स्नायू थकेपर्यंत) केले होते [1].
  • सेट फेल्युअरपर्यंत केले असता हलक्या आणि जड वजनाने स्नायू जवळपास सारखेच वाढले [1].
  • 1RM मधील वाढ जड वजनाने जास्त झाली [1].
  • कमाल ताकद वाढवायची असेल तर जड वजन, आणि स्नायू वाढवायचे असतील तर वजनाची मोठी श्रेणी वापरता येते, असा लेखकांचा निष्कर्ष आहे [1].

हा अभ्यास कसा आहे

हे 2017 मध्ये प्रकाशित झालेले सिस्टिमॅटिक रिव्ह्यू आणि मेटा-विश्लेषण आहे [1]. यात 1RM च्या 60% किंवा त्याहून कमी भाराला "कमी भार" आणि 60% पेक्षा जास्त भाराला "जास्त भार" मानून दोघांची तुलना करणारे अभ्यास गोळा केले आहेत. एकूण 21 अभ्यास आहेत [1].

21 अभ्यासकमी आणि जास्त भाराची थेट तुलना करणारे अभ्यास [1]
60%कमी व जास्त भार वेगळे करणारे 1RM चे प्रमाण [1]
6+ आठवडेगोळा केलेल्या अभ्यासांचा ट्रेनिंग कालावधी [1]

गोळा केलेल्या अभ्यासांच्या अटी

हे निकाल वाचताना गोळा केलेल्या अभ्यासांच्या अटी महत्त्वाच्या आहेत [1].

  1. कमी भार आणि जास्त भार, दोन्ही प्रकारचे ट्रेनिंग केलेले प्रयोग असणे
  2. सर्व सेट आणखी एकही रिपीटेशन करता येणार नाही तिथपर्यंत (स्नायूंचे फेल्युअर) केलेले असणे
  3. स्नायूंचे प्रमाण किंवा ताकद (हालचालीसह ताकद, सांधा न हलवता मोजली जाणारी आयसोमेट्रिक ताकद इत्यादी) मोजलेली असणे
  4. किमान 6 आठवडे ट्रेनिंग चाललेले असणे
  5. ट्रेनिंगमध्ये अडथळा ठरेल असा आजार किंवा दुखापत नसलेल्या लोकांचा समावेश असणे

1RM चे 60% म्हणजे काय

1RM म्हणजे योग्य फॉर्मने फक्त एकदाच उचलता येणारे वजन. ज्याचा 1RM 100 kg आहे, त्याच्यासाठी 60% म्हणजे 60 kg.

काय आढळले

  • स्नायूंची वाढ: कमी आणि जास्त भार यांत स्नायूंच्या वाढीत मोठा फरक नव्हता [1].
  • 1RM ताकद: जास्त भाराने स्पष्टपणे जास्त वाढ झाली [1].
  • आयसोमेट्रिक ताकद (सांधा न हलवता लावलेला जोर): दोन्ही अटींमध्ये फरक नव्हता [1].

याचा अर्थ कसा लावावा

  • हलक्या वजनाने स्नायू वाढवायचे असतील तर फेल्युअरच्या जवळ जा. हे निकाल सर्व सेट फेल्युअरपर्यंत केलेल्या अभ्यासांवर आधारित आहेत [1]. हलके वजन घेऊन खूप रिपीटेशन शिल्लक ठेवून थांबल्यास काय होते, हे या अभ्यासावरून सांगता येत नाही.
  • 1RM वाढवायचा असेल तर जड वजनही लागते. उचलायच्या जड वजनाची सवय होणे हेच 1RM वाढण्यास कारणीभूत असावे, असे मानले जाते.
  • परिस्थितीनुसार निवड करता येते. एखाद्या सांध्याची काळजी वाटणाऱ्या दिवशी किंवा उपकरणे मर्यादित असलेल्या ठिकाणी, हलके वजन आणि जास्त रिपीटेशन हा पर्याय आहे.
  • फेल्युअरपर्यंत जाणे कष्टाचे असते. हलके वजन घेऊन फेल्युअरपर्यंत जाताना रिपीटेशन खूप होतात, त्यामुळे काहींना ते कठीण वाटते. फॉर्म बिघडण्याआधी थांबता येईल अशा व्यायामांत आणि ठिकाणी हे करा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

घरी फक्त हलके डंबेल असतील तरी स्नायू वाढतात का?

या अभ्यासात सर्व सेट फेल्युअरपर्यंत केले असता, 1RM च्या 60% किंवा त्याहून कमी हलक्या भाराने स्नायू जड भाराइतकेच वाढले [1]. मात्र रिपीटेशन शिल्लक ठेवून थांबल्यास काय होते, हे या अभ्यासावरून सांगता येत नाही.

बेंच प्रेसचे वजन वाढवायचे असेल तर?

जड भाराने ट्रेनिंग केलेल्या गटांत 1RM मध्ये जास्त वाढ झाली [1]. जास्त वजन उचलायचे असेल तर जड भाराचे ट्रेनिंगही समाविष्ट करणे फायद्याचे दिसते.

किती रिपीटेशन करता येणारे वजन "हलके" समजावे?

या अभ्यासाची मर्यादा रिपीटेशनची संख्या नसून 1RM चे प्रमाण (60% किंवा कमी) आहे [1]. एकाच प्रमाणावरही किती रिपीटेशन करता येतात ते व्यक्ती आणि व्यायामानुसार बदलते.

Torevo मध्ये तपासा

वजन आणि रिपीटेशन नोंदवले की प्रत्येक व्यायामाचा अंदाजित 1RM कालांतराने कसा बदलतो ते दिसते. वापरत असलेल्या वजनाची श्रेणी बदलल्यावर तुमचा अंदाजित 1RM आणि शरीर कसे बदलते ते तुलना करून पाहा.

संदर्भ

  1. Schoenfeld BJ, Grgic J, Ogborn D, Krieger JW (2017). Strength and Hypertrophy Adaptations Between Low- vs. High-Load Resistance Training: A Systematic Review and Meta-analysis. Journal of Strength and Conditioning Research. doi:10.1519/JSC.0000000000002200 · PubMed 28834797

हा लेख संशोधनाचा सारांश आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुम्हाला एखादा आजार किंवा दुखापत असल्यास, प्रशिक्षण सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांशी बोला.